Plaats niet alleen fysieke en productveiligheid, maar ook sociale veiligheid op de agenda

3 x veiligheid
Hoewel veel bedrijven zeggen dat veiligheid voorop staat en ze daar met posters en trainingen echt aandacht aan proberen te geven, zie ik weinig of geen verbeterteams die daarmee aan de slag zijn. Als dat wel gebeurt, is dat om een ongeval te analyseren en er bij voorkeur voor te zorgen dat het niet meer voorkomt. Maar hoe zit dat met andere vormen van veiligheid. Is daar voldoende aandacht voor?
Een levensmiddelenbedrijf waar ik een aantal jaren geleden werkte, onderscheidde drie vormen van veiligheid: voedselveiligheid, fysieke veiligheid en sociale veiligheid. Voor fysieke veiligheid is vaak wel aandacht: er zijn KPI’s met (bijna) ongevallen, er zijn instanties die je op de vingers tikken zoals de arbeidsinspectie wanneer de (fysieke) veiligheid niet op orde is, en wet- en regelgeving stelt eisen, zoals de machinerichtlijn. Misschien niet altijd met voldoende effect, maar de structuren en systemen zijn er.

Critical control points
Voedselveiligheid – of algemener: productveiligheid – kent ook een aantal van dergelijke maatregelen. Productveiligheid heeft namelijk te maken met het product dat naar de, soms onwetende, klant gaat en betreft die aspecten van het product die de gebruiker kunnen verwonden. In bijvoorbeeld levensmiddelenbedrijven worden dergelijke productrisico’s geanalyseerd en wordt bepaald waar in het productieproces deze kunnen ontstaan en waar het effect ervan moet worden weggenomen. Die laatste punten heten dan critical control points. Denk bijvoorbeeld aan een zeef waar ongerechtigheden moeten worden verwijderd, die met de grondstof zijn meegekomen, zoals onderdelen van de oogstmachine die nog in de aardappelen kunnen zitten of muizen die tussen het graan zijn blijven zitten. Een voorbeeld van een critical control point is ook een metaaldetector die aangeeft of er metaal in een product zit en het betreffende product vervolgens uit de productie haalt of werpt.

Kwaliteit versus risico
Ik ben niet gecharmeerd van deze aanpak. Het stuurt niet op het elimineren van het risico. Bovendien draagt het bij aan een cultuur van goed-is-goed-genoeg. Zo was ik onlangs in een fabriek waar de uitwerpbak bij de metaaldetectie helemaal was afgeschermd en die voor de producten met te veel of te weinig gewicht niet. Ik kan het dan niet nalaten om te vragen waarom dat verschillend is, hoewel ik het antwoord ken: “Het ene is een voedselveiligheidsrisico en het andere niet”. En als ik dan doorvraag: “En dus wil je bij de ene bak voorkomen dat product wordt teruggelegd en bij de andere mag het wel worden teruggelegd?” Dat mag dan natuurlijk ook niet… Een dergelijk onderscheid past niet bij een echt kwaliteitsbedrijf. Dat wil immers echt alle kwaliteitszaken op orde hebben of ze nou wel of geen risico zijn voor de voedselveiligheid!

#Me&You
En dan is er sociale veiligheid. Dat betekent dat iedereen zich veilig voelt en veilig is tegen ongewenst handelen van anderen. Te denken valt natuurlijk aan ernstige vergrijpen zoals verkrachting en aanranding, maar zeker ook aan: agressie, pesten en discriminatie. Niettemin wordt hier de scheidslijn vaak al dun, zoals die donkere medewerker die van zijn collega een soort van compliment kreeg: “Hé Afrikaan, jij spreekt al best goed Nederlands.” Nog lastiger wordt het als we het hebben over geluidsoverlast, zoals de radio op het werk die te hard staat of die collega die nogal de aandacht op zich wil vestigen. En ook is het lastig als we het hebben over ‘graffiti’ op muren, toiletten, informatieborden en machines. Voorbeelden genoeg te bedenken en hier zijn geen KPI’s en maar in beperkte mate wet- en regelgeving of instanties die de aandacht hierop vestigen. Daarom is het goed om niet alleen fysieke en productveiligheid, maar ook sociale veiligheid op de agenda te plaatsen en met elkaar te bespreken. Dus samen bespreken: wat vinden wij wel of niet acceptabel? Dan krijgt een werkoverleg ook nog eens toegevoegde waarde, in plaats van het verplichte klaaguurtje…

Ton van Kollenburg – Lector Improving Business

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *